Gözden kaçırmayın

Merkez Bankası'ndan Finansal Piyasalar İçin Çift Hamle: Vadeli Döviz Satışı ve Repo İhalesine AraMerkez Bankası'ndan Finansal Piyasalar İçin Çift Hamle: Vadeli Döviz Satışı ve Repo İhalesine Ara

Şirketlerin Döviz Açığında Kritik Zirve

Türkiye'de finans dışı reel sektör firmalarının döviz cinsinden bilançoları, Kasım 2025 ayında kayda değer değişimler gösterdi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) açıkladığı verilere göre, şirketlerin net döviz pozisyonu açığı, bir önceki aya kıyasla 4 milyar 631 milyon dolar genişleyerek 186 milyar 673 milyon dolar seviyesine ulaştı. Bu artış, açığın tarihi bir zirveye yükseldiğine işaret ediyor.


Varlıklar Azaldı, Yükümlülükler Arttı

Açıktaki bu keskin yükselişin arkasında, firmaların döviz varlıklarının azalmasına karşılık yükümlülüklerinin artması yatıyor. Kasım ayında şirketlerin toplam döviz varlıkları 1,5 milyar dolar civarında gerilerken, döviz yükümlülükleri ise 3,1 milyar doların üzerinde bir artış gösterdi. Bu da net pozisyonun olumsuz yönde büyümesine neden oldu.


  • Varlıklardaki Düşüşün Detayları: Varlık kalemleri incelendiğinde, yurt içi bankalardaki döviz mevduatlarının 2,2 milyar dolar ve ihracat alacaklarının 924 milyon dolar azalması dikkat çekti. Bu düşüşe karşın, türev varlıklar, yurt dışı yatırımlar ve menkul kıymetlerdeki artışlar ise sınırlı kaldı.
  • Yükümlülüklerdeki Artışın Kaynağı: Yükümlülük tarafında ise en büyük artışlar yurt dışından sağlanan nakdi kredilerde (1,6 milyar dolar) ve türev yükümlülüklerde (1,3 milyar dolar) yaşandı. Yurt içi bankalardan alınan kredilerde de 451 milyon dolarlık bir artış kaydedildi.


Kısa Vadeli Net Pozisyonda Daralama

Veriler, şirketlerin kısa vadeli döviz pozisyonunda da önemli bir değişim olduğunu gözler önüne serdi. Kasım ayı sonu itibarıyla kısa vadeli net döviz pozisyonu fazlası, bir önceki aya göre 3,8 milyar dolar azalarak 6,9 milyar dolar seviyesine geriledi. Bu daralma, kısa vadeli yükümlülüklerdeki artışın bir sonucu olarak yorumlanıyor. Söz konusu yükümlülüklerin toplam içindeki payı ise %37 olarak gerçekleşti.


Vade Yapısında Değişim

Kredi kalemlerinin vade yapısı analiz edildiğinde, hem yurt içi hem de yurt dışı kaynaklı kredilerde artış görüldü. Yurt dışından sağlanan kredilerdeki artışın özellikle uzun vadeli kısmında (1,06 milyar dolar) daha belirgin olduğu dikkat çekti. Bu durum, şirketlerin finansman ihtiyaçlarını karşılamada yurt dışı kaynaklara yöneldiğini gösteren bir veri olarak öne çıkıyor.


Bu veriler, Türkiye'deki reel sektör firmalarının döviz cinsinden risklerinin boyutunu bir kez daha ortaya koyarken, küresel finansal koşullar ve döviz kurlarındaki hareketliliğin şirket bilançoları üzerindeki doğrudan etkisini de gözler önüne seriyor.